Grant šema projekta EICEE bila je namijenjena nevladinim organizacijama i socijalnim preduzećima iz Crne Gore, Srbije, Bosne i Hercegovine, Sjeverne Makedonije i Kosova, za testiranje inovativnih pristupa i pilot rješenja u zelenoj i cirkularnoj ekonomiji.

Poziv je objavljen 28. marta 2024. godine i bio je otvoren 60 dana, do 27. maja 2024. Pojedinačni grantovi kretali su se od 17.500 do 30.000 eura, bez obaveze sufinansiranja. Poziv je vodila CEDRA Split kao nacionalni koordinator, a za potencijalne aplikante održane su informativne sesije u Podgorici i Skoplju, koje je pratilo 90 učesnika.

Na poziv je stiglo 57 prijava, od kojih su 32 podnijele organizacije koje vode žene. Svaku prijavu ocjenjivala su dva nezavisna ocjenjivača, u skladu sa pravilima EU (PRAG). Odobreno je osam projekata, a ugovori su potpisani 16. decembra 2024. godine. Ukupna vrijednost podržanih projekata iznosila je oko 202.000 eura.

Podržani projekti:

Naša kuća, Srbija: „Cirkularna ekonomija kao realnost”

Kosovski centar za zagovaranje i razvoj (KADC), Kosovo: „Jačanje ekosistema cirkularne ekonomije u Prištini”

Ekovita, Sjeverna Makedonija: „InnoHub”

Udruženje privatnih vlasnika šuma „Bor”, Srbija: „Najbolje selo na svijetu postaje cirkularno”

Fondacija za promociju nauke Prona, Crna Gora: „Butt2Better: od toksina do inovacija”

Udruženje za ruralni razvoj „Javor”, Sjeverna Makedonija: „Pametna solarna dron farma pčela”

Ino Teh Klub, Štip, Sjeverna Makedonija: „Reciklirani filament za 3D štampu”

Udruženje Roma „Jačanje Zuralipe”, Bosna i Hercegovina: „Recikliranjem tekstilnog otpada do bolje zaštite životne sredine”

Tokom projketa radili su na razvoju poslovnog modela, a nacionalni partneri su ih kroz obuke u njihovim prostorijama i stalno mentorstvo pratili do kraja realizacije. Svih osam projekata uspješno je završeno, sa najmanje 641 direktnim učesnikom i deset novih licenciranih cirkularnih proizvoda i usluga plasiranih na lokalna tržišta.

 

PRONA: OD OPUŠKA DO SIROVINE (CRNA GORA)

 

Opušci cigareta su jedan od najraširenijih i najotrovnijih oblika otpada. Fondacija za promociju nauke Prona iz Podgorice kroz projekat „Butt2Better: od toksina do inovacija” pronašla je način da ih pretvori u sirovinu.

 

Prona je razvila postupak kojim se opušci recikliraju i svode na celulozni acetat, materijal koji se može ponovo koristiti. Kako bi krug bio potpuno zatvoren, i hemikalije korišćene u procesu regenerisane su za ponovnu upotrebu.

 

Opušci su sakupljani na više lokacija u Podgorici, uključujući prostorije Javnog servisa RTCG. Na tim mjestima postavljene su interaktivne pepeljare na kojima su građani birali gdje će ostaviti opušak u zavisnosti od svojih sklonosti, na primjer da li više vole more ili planine. Tako je odlaganje opuška postalo mali čin glasanja i podsjetnik da i najmanji otpad ima svoju vrijednost.

 

 

NAŠA KUĆA: PAPIR OD KUTIJA CIGARETA I POSAO ZA SVE (SRBIJA)

 

Udruženje „Naša kuća” iz Beograda podržava osobe sa smetnjama u razvoju. Kroz projekat „Cirkularna ekonomija kao realnost” povezalo je dvije stvari koje rijetko idu zajedno: reciklažu i zapošljavanje.

 

Udruženje reciklira kutije cigareta u dekorativni ručno rađeni papir, a u tom procesu obučava osobe sa smetnjama u razvoju i obezbjeđuje im posao. Rezultat su proizvodi od recikliranog papira, ali i ručno rađene čokolade sa začinskim biljem, koje je „Naša kuća” predstavila na Zelenom festivalu u Podgorici.

 

„Povezali smo socijalnu komponentu sa ekologijom”, objasnila je Anica Spasov iz „Naše kuće”.

 

Projekat istovremeno doprinosi zaštiti životne sredine, smanjenju otpada i jednakim mogućnostima za osobe sa smetnjama u razvoju.

 

 

BOR: NAJBOLJE SELO NA SVIJETU POSTAJE CIRKULARNO (SRBIJA)

 

Udruženje privatnih vlasnika šuma „Bor” iz Užica sprovelo je projekat „Najbolje selo na svijetu postaje cirkularno” na području Zlatibora.

 

Udruženje je uspostavilo više mjesta za kompostiranje organskog otpada, obučilo stanovnike za korišćenje kompostera i formiralo radnu grupu koja prati da se proces stalno i pravilno sprovodi. Uz to, „Bor” je razvio novi proizvod: suvenir sadnice bora autohtonog za zlatiborski kraj, koje turisti mogu kupiti i ponijeti kući.

 

Projekat je smanjio količinu organskog otpada i stvorio proizvod koji može otvoriti nova radna mjesta za ljude sa Zlatibora.

 

 

KADC: ECO HUB KOSOVA (KOSOVO)

 

Kosovski centar za zagovaranje i razvoj (KADC) iz Prištine kroz projekat „Jačanje ekosistema cirkularne ekonomije u Prištini: osnaživanje mladih i izgradnja održivosti” pokrenuo je onlajn platformu Eco Hub Kosova.

 

Platforma povezuje aktere cirkularne ekonomije na Kosovu i u regionu Zapadnog Balkana i omogućava im da traže i nude usluge i proizvode u oblasti cirkularne ekonomije. KADC je organizovao i edukativne sesije o cirkularnoj ekonomiji za učenike osnovnih škola, čime je doprinio podizanju svijesti o ovoj temi u Prištini. To je posebno važno u sredini u kojoj, prema istraživanju projekta, većina građana još ne zna šta cirkularna ekonomija znači.

 

 

 

EKOVITA: INOVACIJE IZ VINOGRADA I GLJIVA (SJEVERNA MAKEDONIJA)

 

Ekovita iz Negotina uspostavila je inovacioni centar „InnoHub”, u kojem je istraživala kako da od različitih vrsta voća i gljiva napravi nove nutritivne proizvode.

 

Kroz projekat je nastao brend „Ekovita” sa tri glavna proizvoda. GADZUN spaja tradicionalni madzun, sirup od grožđa, sa ljekovitom gljivom reiši. MUSHROONI je linija tjestenine od lokalno uzgojenih gljiva, u klasičnoj, veganskoj i bezglutenskoj veganskoj verziji. VEŠKI MADZUN je tradicionalni sirup od grožđa iz sela Vešje, kraja poznatog po kvalitetnom grožđu.

 

Ekovita je organizovala i radionice sa mještanima Vešja, na kojima su samohrani roditelji i mladi učili da prave tradicionalnu hranu tog kraja.

 

 

 

JAVOR: PAMETNA SOLARNA DRON FARMA PČELA (SJEVERNA MAKEDONIJA)

 

Udruženje za ruralni razvoj „Javor” iz Zrnovaca kroz projekat „Pametna solarna dron farma pčela” razvilo je inovativan način dobijanja mliječi od trutova, proizvoda bogatog proteinima.

 

Iz projekta su nastala četiri nova proizvoda: med sa mliječi trutova, tinktura, mast i homogenat mliječi trutova. Više od 300 pčelara obučeno je kako da proizvode ovaj proizvod, čime je znanje iz jednog projekta postalo prilika za čitavu pčelarsku zajednicu.

 

 

INO TEH KLUB: FILAMENT OD PLASTIČNE AMBALAŽE (SJEVERNA MAKEDONIJA)

 

Ino Teh Klub iz Štipa kroz projekat „Reciklirani filament za 3D štampu” istraživao je kako se različite vrste plastike mogu reciklirati i koristiti kao materijal za 3D štampače.

 

Testirane su četiri vrste plastike, uglavnom iz ambalažnog otpada, i sve su pretvorene u filament. Udruženje je objavilo i četiri naučna rada o svojstvima ovih materijala: kako se ponašaju u određenim uslovima i kako se reciklirana plastika pretvara u filament. Proizvode od recikliranog filamenta Ino Teh Klub je predstavio i na Zelenom festivalu u Podgorici.

 

 

 

JAČANJE ZURALIPE: TORBE OD TEKSTILNOG OTPADA (BOSNA I HERCEGOVINA)

 

Udruženje Roma „Jačanje Zuralipe” iz Viteza kroz projekat „Recikliranjem tekstilnog otpada do bolje zaštite životne sredine” okupilo je pripadnice i pripadnike romske zajednice i obučilo ih za šivenje.

 

Polaznici su naučili da od tekstilnog otpada prave torbe za višekratnu upotrebu. Projekat je okupio više učesnika nego što je bilo planirano i doprinio je jednakim mogućnostima za sve građane Bosne i Hercegovine, spajajući brigu o životnoj sredini sa ekonomskim osnaživanjem jedne od najranjivijih zajednica.